Karla Kaplı, Zorlu Bir Coğrafyada Geçen Hasretlik Öyküsü: Kardan Anne

Kardan Anne

Şaban Akbaba

Evrensel İlk Gençlik Kitaplığı

2014, 12 ve üstü

Hüseyin Ozan Uyumlu

            Annenin Yokluğunda Kardan Anne de Yapılabilir, Ama O Size Sarılamaz…

“Kar taneleri… kar taneleri… kar taneleri… kar… kar… kar… kar… kar karkar karkar…” Kars’ın Arpaçay ilçesi, Bardaklı köyü… Her yan bembeyaz. Ot yığınları, atlar, köpekler, insanlar, yollar, türküler, hayvan gübreleri, bahçeler, toprak damlar, her şey kar altında. Kavuşmalar da… Şehirden bağı kesilmiş, yolları kapanmış, tuzağa tutulmuş kuşlar gibi eli kolu bağlanmış insanlar… Altı aya yakın süren kış koşullarında, her şey zor. Hele ki bölük pörçük bir ailenin iki küçük çocuğu için hüzünlü bir kış. Gülnur ve kardeşi Tanay, Bardaklı köyünde anne-baba özlemiyle yanıp tutuşuyorlar ve kar dahi yüreklerini soğutmuyor. Anne hasretiyle uykuları kaçıyor. Nine ve dedeleri onları çok seviyor ama bu sevgi yetmez…

Kim annenin yerini tutabilir ki?

Momo uyarıyor: Zaman, yanyana güzel!

MOMO-Michael Ende

            Kapak Tasarımı : Gökçen Yanlı

           Çeviri :Leman Çalışkan

              Kabalcı Yayınevi

12 yaş ve üstü

Evrim Gökçe

Momo’nun savaştığı “duman adamlar” bize de  musallat oldu; işyerlerinde su içtiğimiz anları bile hesaplayan “mal sahipleri”, saat kaça kadar içki içebileceğimizi “yazılı” olarak bildiren uğursuzlar, çocukları öldürüp yaşayacakları upuzun zamanları söküp alan zalimler ortalığa salındı. Zamanımıza el koyar, ürettiklerimizi bizden kaçırıp, başka zaman çalıcıları için sergiler oldular. Onlara, “esir pazarcıları desek, az geldi.

Bazı kitaplar kime yazılmış olurlarsa olsunlar, siz onları asude bir öğleden sonra geçirdiğiniz, güneşli bir güne uygun sanarken, kancayı “asude kalamayan yerleriniz”e takıverirler.

Öğleden sonranız güneşli kalabilir, ama içerilerde bir yerde hava muhalefeti boy verir, bir “öğleden sonra içi”niz daha aniden ıslanır, buzlanır, sonra aniden ter boşanır.

Hayata çok benzeyen şeylerin yazdığı, bizi yatıştıracağını sanarken kestiremediğimiz bir biçimde ‘yükselten’, çocuklarımızın kütüphanesinden aşırmak için an kollayacağımız, onlarınsa illaki okumaları gereken Momo, böyle bir kitap.

Öğleden sonranızı, karıştırır!

Boyun Eğdirilmiş Bir Ailenin Yoksulluktan Kurtuluş Mücadelesi

John Steinbeck
İnci
12 yaş ve üstü

Hüseyin Ozan Uyumlu

Umut ve umutsuzluk arasında sallanan satırlar, sizi de bir o yana bir bu yana sallayacak.

Bu bir kurtuluş mücadelesinin öyküsü. Yoksulluktan, ezilmişlikten, insan yerine koyulmamaktan kurtuluşun mücadelesi.,,

Derin doğa betimlemeleriyle başlıyor “İnci”, ama çocuk veya gençlerin dağarcığına çok uzak değil. “La Paz”: Sömürgeleştirilmiş, halkına boyun eğdirilmiş bir doğa harikası… Doğal yaşamın içinde keçilerle, horozlarla, yaban güvercinleri ile ve zehirli akreplerle birlikte yaşayan, geri bıraktırılmış bir halk… Zehirli akrebin sokmasıyla ölüme yaklaşan küçücük bir çocuk: Coyotito… Babası Kino ve annesi Juana’nın zorlu hikayesi böyle başlıyor. İşte onların türküsü bu…

Pal Sokağı Çocukları’nın Islığını Duyun: Arsa için Müdafaa Vakti!

Pal Sokağı Çocukları

Ferenc Molnar

Çeviri:  Zeyyat Selimoğlu

Resimleyen: Leonia Janecka

Can Yayınları

9 yaş ve üstü

Hüseyin Ozan Uyumlu

       

Siz ki, güzelim mavi göğün altında yaşamaya, sonsuz uzaklıklara alışkınsınız. Siz ki, koca apartman blokları arasında yaşamak zorunda değilsiniz.

Nasıl da hoyratça gelip geçti çocukluğumuz… Alışılmamış saatlerde sokakta olmak, hava kararınca bile girmemek içeri, nasıl da çabucak geçti? Kurduğumuz oyunlarda kendimizi paralar, canhıraş çabalardık. Sokak çocuğu muyduk? Evet, sokak çocuğuyduk. Misket, gazoz kapağı oynayan, tornet kayan, yol ortasında tek kale maç yapan sokak çocuklarıydık. Çiftliklerin, bağların yamaçlarında dünya dertlerinden azade koşardık. Peki, şimdi dallarına tırmanacağımız bir ağaç kaldı mı? Oyun oynadığımız alanlar “rezidans” olmadı mı? Büyük kent çocuğu için boş bir arsa ne demektir peki? İşte romanın sorusu bu. Şu avuç içi büyüklüğünde, verimsiz ve yamru yumru toprak, iki yapının arasında soluksuz kalmış şu sıkışık düzlük, sonsuzluk ve özgürlüğün simgesi: Arsa…

Sokakların arasında geniş bir oyun alanı olan bu Arsa, ona sahip olan Pal Sokağı çocukları ile onu ele geçirmeye çalışan Kızıl Gömleklileri karşı karşıya getirir. Pal Sokağı çocukları’nın kalesi olan Arsa’ya,  bayrak bile çekiliyor.  Kızıl Gömlekliler için de çok cazip bir yer bu Arsa ve zorlu bir mücadele bekliyor her iki tarafı. General Boka, Islıkçı Çonakoş,  Afilli Çele, Gereb, Kolnay, Vays, Barabas, Lejik ve Çiroz Erno Nemeçek... Yani yağlı kasketleriyle Arsa Çocukları… Karşılarında Botanik Bahçesi’nin Kızıl Gömleklileri: Ferenç Atş, Pastor Kardeşler, Sebeniç, Vendaver ve diğerleri…  Aslında hepsi de iyi, iyi çocuklar, bakmayın birbirleriyle alıp veremediklerine.  Kolay değil hayati bir çatışmanın içinde olmak.  Mücadele toprak kavgası, hatta yurt kavgası…  Arsanın geleceği çok önemli. Çünkü bir oyun yeri gerekli onlara… İşte o kadar… Gerisi cesaret meselesi, korkak olan kaybeder… Gelsin o zaman Kızıl Gömlekliler Pal sokağının üstüne, açılsın kapılar, başlasın hengâme…

İnsanların, gölgelerinin ve tüm suçların şok edici birlikteliği…

 

Gölgelerden Uzakta

Jason Wallece

Tudem, 2012, 1. Basım

12 yaş+

Gökçen Düzkaya
 

Yazar bize gerçek bir hayat öyküsü anlatırken, gerçeği bulma işini ise bize bırakıyor.

Aslına bakarsanız bu hafta size tanıtmak için seçtiğimiz kitaptaki olaylar bize çok uzak bir coğrafyada geçiyor. Güney Afrika’da. Kitabın arkasında kısaca yazan: “Savaş bitti ve bağımsızlığın ilanıyla birlikte Robert Mugabe, beklentileri karşılamak üzere başa geçti. Afrikalı Siyahlara özgürlük ve varlık vaat ediyordu. Eski anlayışlar rafa kaldırılmış, yepyeni bir döneme yelken açılmıştı.”

Ön kapaktaki resme baktığınızda camları birileri tarafından kırılmış eve bakan bir çocuğu ve onun eli silah tutan gölgesini görürsünüz. Bilmediğimiz ya da hakkında resmi tarih söylemleri üzerinden bildiğimiz bir Afrika ülkesi, savaş ve çocuk, eğer bir gençlik edebiyatı ürünü olan üç yüz otuz iki sayfalık bir kitaba konu oluyorsa dikkate alınmalıdır dedik. Buyrun, ne anlamışız kısaca sizlerle paylaşalım.

Kuşatma Altındaki Şehir “Leningrad” tan bugün öğreneğimiz bir şeyler var…

Oleg ya da Kuşatma Altındaki Şehir

Jaap Ter Haar

Çeviri : Ersel Kayaoğlu

Can Yayınları, 5. Basım, 2013

10 yaş +

Gökçen Düzkaya

Savaşı bilmeyen bir çocuk, nasıl savaş karşıtı olabilir? Savaş, şimdi bugün tam da bu kadar yakınımızdayken hem de.. O vakit çığırtkanlar savaş nidası atarken çocuklarımıza kitaplarla anlatalım bu belayı. Anlatalım ki barışın sesi daha yükselsin. 

“Leningrad mı? Amma da geriye gittin. O kadar uzaktan öğrenecek ne çıkar insanlık yararına?” diyorsanız yanılıyorsunuz. Çünkü yürekli Sovyet halkı yaklaşık yirmi milyon insanını feda ederek kovdu Hitler faşizmini ülkesinden ve dünyaya yeni bir umut verdi. Bir savaş ki dillere destan olmuş, üzerine onlarca şiir ve kitap yazılmış, onca tablolara resmedilmiş; kısa yüzyılımızın orta yerinde bir demir çubuk gibi sallanarak 1917 Ekim Devrim’i ile başlayan onurlu yılları 90’lı yıllara kadar uzatmış. Keşke tüm bunlara acılar içinde kazanılan bir savaş vesilesiyle olmasaydı ama hepimiz biliyoruz ki İkinci Dünya Savaşı Sovyetler Birliği’ni yani işçilerin şöleniyle yeniden kurulmuş bir koca yeryüzü parçasını dünyadan bir daha dönmemecesine silmek için çıkarılmıştı emperyalist dünya tarafından. Fakat paylaştıkları dünyada bir “Kızıl Yıldız” olduğunu unuttular. Dosta düşmana gösterdi o zaman Sovyet halkı tüm yurtseverliğini.  Hiç de savaş yanlısı olmayan halk, başa gelen çekilir diyerek verdi elinden gelen mücadeleyi…

Çocuklar için; “Kendine ait bir oda”

Yaşlı Kadın ve Papağan

Virginia Woolf

Kırmızı Kedi Yayınevi

Çeviren: İlknur Özdemir

1. Basım

7 yaş ve üstü

Evrim Gökçe

Woolf, neden kadınlara kendine ait bir oda gerektiğini ama çoğu kez de sahip olamadıklarını izah etmişti. Biz de eklemeden geçmeyelim, çocukların da kendine ait bir odaları olmalı ve neden olamadığını biliyoruz.

Kimi kitaplar vardır ilk cümlesi sükselidir, okurlar ezbere bilir. Misal; “Mutlu aileler birbirine benzerler, her mutsuz aileninse kendine özgü mutsuzluğu vardır”, Kafka’nın Dönüşüm’ünden bir ilk cümledir.

Kimi kitaplar vardır, sayılırlar, kitap fuarlarından çok çalınırlar, lakin iş okumaya gelince, yaz tatiline, sömestra ertelenir, asla gidilmeyen randevuların mağdurları olurlar. Ne üzücü ki Kapital biraz böyledir, Direnmenin Estetiği de, söz konusu randevularda ekilmek ise, Kapital’den geri kalmaz.

Kimi kitaplar da, bir mevzunun en has kitapları olurlar. Diyelim ki, feminist okumalara ilgi duyar hale geldiniz, kitaplığınızın bir rafını “kadın kitaplarına” evireyim dediniz. O halde,  Virginia Woolf’un “Kendine Ait Bir Oda”sı, kitaplığınızın en ışıklı rafının en baş köşesini almış olmalıdır. Zira bu kitaplıkların da, bir kuralı kaidesi, adab-ı muaşereti vardır.

Virginia Woolf, kitaplığınızın “kadın köşesi”nde fiyakalı bir mevziyi hakkıyla göğüsleyedursun, gözünüzden kaçmasın diye söylüyoruz, kendisinin bir de çocuk kitabı vardır.

Bu hafta size tanıtacağımız “Yaşlı Kadın ve Papağan”, Woolf’un tek çocuk kitabı ve kitaplığınızda bir yeri hak etmeli gibi duruyor.

Sizin Mahallede De Kızılderililer Var Mı?

Ahmet Güçiz

Bazı kendini bilmezler “koca adam oldun, hala çizgi roman mı okuyorsun” derler. Bilmiyorlar ki çizgi romanların bir çoğu sadece yetişkinlere hitap ediyor. Oysa çocuklar için yaratılmış çizgi romanların artması gerek. En çok da çocuk, yetişkin, hep birlikte okunabilecek olanların.

Biber Gazına Gerek Yok, Zaten Duygusal Çocuklarız

Şeker Portakalı

Jose Mauro De Vasconcelos

Çeviren : Aydın Emeç

Can Yayınları

109. Basım, 2012

183 sayfa

Evrim Gökçe

Bugün Vasconcelos’un ölüm yıldönümü… Zeze’yi kendimiz sandığımız bir çocukluk ve tekrarlayan okumalarda kendimiz sanmaya devam ettiğimiz bir yetişkinliğin öznesi olan bizler, Kızılderili kanı taşıyan yazarı bir doğum gününde anmak ister, ancak o güne dek bekleyemezdik. Takvimin Vasconcelos çağrısı yaptığı bir gün, biz Zezeler’i kim, daha ne kadar durdurabilirdi?

“Öteki” Oysa “Beriki” Kim?

Ö.T.E.K.İ. (Gizli topluluk)

Pedro Manas

Çizimler : Javier Vazquez

Çeviren : Saliha Nilüfer

İletişim Yayınları

Temmuz 2012 / 1. Basım

104 sayfa

Evrim Gökçe

Sevgili çocuklar, sanıyoruz ki bu haziran, çoğunuz için okulların kapandığı en mutlu ay olmaktan çıkıp, anne babalarınızla sokaklara koştuğunuz hem mutlu hem heyecanlı haziran haline geldi. Biz sıkıcı yetişkinler, bazen buna “aile saadeti” deriz.

Ve izninizle bu hafta, aslında size ait bir kitabı, biraz da yetişkinlere anlatabilir miyiz?

Sevgili yetişkinler, hayatınızın orta yerinde mücadele eden insanlar, haklı ve tatlı kalabalıklar güneş gibi doğduğunda, ne okusanız, ne söylese ne dinleseniz size bu kalabalıkları anımsatır.

Bu hafta tanıtacağımız Ö.T.E.K.İ.; aklınızı kalabalıklara çekiştiren, haziran günleri mutluluğunuzu pekiştiren türde, tam da böyle bir kitap!

Şimdiki Çocuklar Çapulcu

Ezgi Karataş

Aziz Nesin’in harika çocukları, yaklaşan fırtınanın yaratıcıları olarak umudu yükseltirken değil mi ki:

“Şarkılar söylüyor çocuklar

Yıllardan sonra yollardan sonra

Yeniden yan yana onlar”