Uzaklardan Masallar

     

Latin Amerika Masalları

Kolektif

Dipnot Yayınları, 2008

9 yaş ve üstü

Mehmet Özçataloğlu

Bolivya’dan Meksika’ya, Brezilya’dan Arjantin’e, Porto Riko’dan Surinam’a güneşin el verdiği uygarlıkların mitlerle zenginleşen masalları çocukları bilinmeyen dünyalara davet ediyor.

“Masallar insanlığın yalın hallerinden, en derinlerdeki zaafları, tutkuları, meleksi ve şeytani durumlarından birtakım semboller aracılığıyla yepyeni gerçekliklere açılan olağanüstü yapıtlardır. Bir anlamda masallar, insanın yaratıcılığını harekete geçiren önemli birer yazınsal güçtürler” demiş Hülya Soyşekerci bir yazısında. Bu düşünce doğrultusunda okudum ben de Latin Amerika Masalları’nı.

Acaba dünya çocukları bizimle aynı masallarla mı büyüyorlar, diye iz sürdüm her birinde. Farklı kültürlerin çocukları aynı ya da benzer fantastik ögelerle mi bezeniyorlar? Yaratıcılıklarını benzer ögeler mi tetikliyor? Eğer ki düş güçleri benzer kaynaklardan besleniyorsa kültürel farklılıklar nasıl oluşuyor? Kitabı elime almadan bu sorularla donanmıştım?

Ve okurken gördüm ki farklı kültürlerin çocukları farklı ögelerle donatılıyorlar. Kültürel farklılıklar masallara da yansıyor. İyi ki de yansıyor. Yoksa bütün çocukların aynı masallarla büyümesi ne kadar da sıkıcı olurdu kim bilir? Kültürel zenginlik nasıl yansırdı yeryüzüne?

Pal Sokağı Çocukları’nın Islığını Duyun: Arsa için Müdafaa Vakti!

Pal Sokağı Çocukları

Ferenc Molnar

Çeviri:  Zeyyat Selimoğlu

Resimleyen: Leonia Janecka

Can Yayınları

9 yaş ve üstü

Hüseyin Ozan Uyumlu

       

Siz ki, güzelim mavi göğün altında yaşamaya, sonsuz uzaklıklara alışkınsınız. Siz ki, koca apartman blokları arasında yaşamak zorunda değilsiniz.

Nasıl da hoyratça gelip geçti çocukluğumuz… Alışılmamış saatlerde sokakta olmak, hava kararınca bile girmemek içeri, nasıl da çabucak geçti? Kurduğumuz oyunlarda kendimizi paralar, canhıraş çabalardık. Sokak çocuğu muyduk? Evet, sokak çocuğuyduk. Misket, gazoz kapağı oynayan, tornet kayan, yol ortasında tek kale maç yapan sokak çocuklarıydık. Çiftliklerin, bağların yamaçlarında dünya dertlerinden azade koşardık. Peki, şimdi dallarına tırmanacağımız bir ağaç kaldı mı? Oyun oynadığımız alanlar “rezidans” olmadı mı? Büyük kent çocuğu için boş bir arsa ne demektir peki? İşte romanın sorusu bu. Şu avuç içi büyüklüğünde, verimsiz ve yamru yumru toprak, iki yapının arasında soluksuz kalmış şu sıkışık düzlük, sonsuzluk ve özgürlüğün simgesi: Arsa…

Sokakların arasında geniş bir oyun alanı olan bu Arsa, ona sahip olan Pal Sokağı çocukları ile onu ele geçirmeye çalışan Kızıl Gömleklileri karşı karşıya getirir. Pal Sokağı çocukları’nın kalesi olan Arsa’ya,  bayrak bile çekiliyor.  Kızıl Gömlekliler için de çok cazip bir yer bu Arsa ve zorlu bir mücadele bekliyor her iki tarafı. General Boka, Islıkçı Çonakoş,  Afilli Çele, Gereb, Kolnay, Vays, Barabas, Lejik ve Çiroz Erno Nemeçek... Yani yağlı kasketleriyle Arsa Çocukları… Karşılarında Botanik Bahçesi’nin Kızıl Gömleklileri: Ferenç Atş, Pastor Kardeşler, Sebeniç, Vendaver ve diğerleri…  Aslında hepsi de iyi, iyi çocuklar, bakmayın birbirleriyle alıp veremediklerine.  Kolay değil hayati bir çatışmanın içinde olmak.  Mücadele toprak kavgası, hatta yurt kavgası…  Arsanın geleceği çok önemli. Çünkü bir oyun yeri gerekli onlara… İşte o kadar… Gerisi cesaret meselesi, korkak olan kaybeder… Gelsin o zaman Kızıl Gömlekliler Pal sokağının üstüne, açılsın kapılar, başlasın hengâme…

Ç ile ya da Ç’siz, güzel şey kardeşlik

Yaşasın Ç Harfi Kardeşliği!

Behiç Ak

Günışığı Kitaplığı, 2013

 9+ yaş

Evrim Gökçe

Velhasıl, Ç güzel bir harftir. Ama kardeşlik, Ç harfine ihtiyaç duyulmadan da kardeşliktir, reddedilen W’ler ve ‘kötüleri’ hatırlatıyor gibi görülen T’lerle bile!

Beşinci sınıf öğrencisi Ali, öğretmeni bir film, fotoğraf ya da söyleşi ile bir hikâye anlatmasını istediğinde söyleşi yapmayı seçer. Okulda sorulara yanıt vermenin öğretildiğini ama soru sormanın ihmal edildiğini düşündüğünden, gönlünce soru sorabileceği söyleşi hem kendisi hem de Ali’nin sonu gelmeyen sorularından yılgın düşen öğretmeni için hayat kurtaran bir tercih olur.

Kendisiyle bile söyleşi yapan Ali, insanlığın en büyük buluşuna köfte, hayattaki en büyük korkusuna ise karnabahar cevaplarını verir. 

Soru sormalı ödevinin dışında Ali’nin hayatında büyük bir yenilik daha vardır. Babası Rıza Bey, eskiyen dizüstü bilgisayarını Ali’ye armağan eder. Soluğu internette alan Ali, hayatıyla ilgili bir dolu ayrıntıyı sosyal paylaşım sitelerinde yazmaya başlar. Öyle ki nüfus cüzdanını kaybettiği için babasıyla nüfus müdürlüğüne giden Ali’yi, görevli memur bile tüm ‘hikâyesiyle’ internet paylaşımları nedeniyle tanır. Beri yandan hikayenin düğüm noktasını memur atıverir, Ali’nin soyadında yanlışlıkla yazılmış bir Ç harfi vardır. Babası hemen bir dilekçeyle yanlışlığı çözmeye yeltenirken, Ali karşı çıkar, Ç’yi sevdiğini, soyadına dokundurtmayacağını söyler. O artık Ali HoşgörüÇ’tür.

İki nehir arası masallar

Mezopotamya Masalları 1-2-3-4

Her şey Oyunla Başladı

Mirza Memed ile Ejderha

 Adapa

Selahattin Eyyubi ile Akıllı Kız

Yücel Feyzioğlu

Nesin Yayınevi, 2013, 1. Basım

9 yaş+

Ezgi Karataş

Mezopotamya’nın bereketli coğrafyasının masalları, Yücel Feyzioğlu’nun derlemeleriyle günümüze aktarılıyor ve dilden dile söylenmeyi bekliyor.

Mezopotamya, iki nehir arasında uçsuz bucaksız kocaman bir memleket. Bereketli toprakları kadim kültürlere ev sahibi, gizleri türlü çeşit hikayenin anası. Öyle nazlı, öyle güzel… Mezopotamya; Fırat ve Dicle nehirlerinin arasında bir uzun tarih, soluksuz bir heyecan.

Bu hafta, sizleri bu coğrafyayı kendine mesken edinmiş kültürlerin hikâyesini anlatan bir yazarla tanıştırmak istiyoruz. Yücel Feyzioğlu, Anadolu’nun Mezopotamya’nın masallarını yıllar içinde geleneklerinden süzülen birikintiyle bize ulaştırırken, çocukluğunun konuk odasındaki masalları, kulağını dikip gözünü kırpmadan dinlediği dengbejlerin hikâyelerini bugünün çocuklarıyla buluşturuyor. Dünyada yazıya geçirilen ilk masal olma özelliğini taşıyan Sümer masalı Adapa, Cizre’li mucit Cezeri,  pek çok masala konuk olsa da ismi pek geçmeyen Selahattin Eyyubi ve nicesi… Amed’in bağlarında, Mardin’in sarısında, Cizre’nin yeşilinde, Fırat’ın hiddetinde, Dicle’nin inceden salınışında gizli pek çok hikâye…

Masalları derlemek, aslına sadık kalmaya çalışarak aktarmak zor iş, ama artık Zaza, Kürt, Acem, Süryani ve nicesi kültürün kahramanları yazıya aktarılıyor ve dilden dile dolaşmayı bekliyor.

Dilara Evden Kaçtı mı? : Modern Dünyada Sıkışıp Kalmak

Dilara Evden Kaçtı

Suzan Geridönmez

Resimleyen: Çağla Vera Kılıçarslan

İletişim Yayınevi, 2011, 1. Basım

9 yaş +

 

Özgül Kılıçarslan

  Küçük bir kızın evden kaçmasıyla başlayan hikâye, büyük şehirde apartman katları arasına sıkışıp kalmış, günlük yaşamın telaşı içinde yer bulamayan hayallerimize ayna tutuyor.

Dilara Evden Kaçtı, küçük okuyucular için yazılmış olsa da büyük okurları da içine çekebilecek, konuyu tamamlayan harika resimlerle dolu bir kitap. Öyküde herkes artık büyük marketlerden alışveriş yaptığı için kendi dünyasında adeta hapsolmuştur ama biz Bakkal Cemal Amca’nın küçük bir kız aracılığıyla yeni bir dünyaya adım atmasına tanık oluyoruz. Bir sabah eski bir gazetede gördüğü kızın “evden kaçtığı” haberi Cemal Amca’nın yalnızlığından kurtulmasının bir aracı haline gelmesini, sabahları bir kutu muzlu süt almaya gelen bu kızla sıcak ve derin bir bağ kurmasını ise adım adım izliyoruz.